كالايى را كه ارزش آن ده هزار تومان است به هزار تومان به قاضى بفروشد . 24 برخى گفته‌اند : اگر انگيزهء فروشنده از اين كار تعظيم قاضى يا اظهار محبت به او يا تقرب به خدا باشد ، مصداق هديه و جايز است . 25 بنابر قول به حرمت معاملهء محاباتى ، بطلان آن اختلافى است 26 ( - - - ) بيع محابات ) . دريافت كنندهء رشوه مالك آن نمىشود و واجب است آن را به صاحبش برگرداند و چنانچه تلف شود ضامن مثل يا قيمت آن است ؛ 27 ليكن اگر گرفتن رشوه در قالب عقد هبه يا بيع محابات باشد ، بنابر قول به صحّت عقد ، برگرداندن آن واجب نيست و بنابر قول به بطلان ، بازپس دادن آن واجب است . در اينكه در اين فرض نيز با تلف شدن نزد مرتشى وى ضامن است يا نه ، مسئله اختلافى است . 28 برخى در هر صورت ، در ضمان مرتشى اشكال كرده‌اند . 29 حكم قاضىِ گيرندهء رشوه باطل و غير نافذ است ، هرچند به حق باشد . 30 1 . مفتاح الكرامة 8 / 159 * 2 . مسالك الأفهام 13 / 421 ؛ مجمع الفائدة 12 / 49 * 3 . العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 22 - 23 * 4 . مصباح الفقاهة 1 / 262 - 263 * 5 . مستند الشيعة 17 / 72 * 6 . كتاب القضاء ( گلپايگانى ) 1 / 240 * 7 . الدروس الشرعية 3 / 172 ؛ جامع المقاصد 4 / 36 - 37 * 8 . مسالك الأفهام 13 / 421 ؛ العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 25 * 9 . مسالك الأفهام 13 / 421 - 422 ؛ مفاتيح الشرائع 3 / 251 * 10 . مستند الشيعة 17 / 71 - 72 ؛ جواهر الكلام 22 / 145 - 146 * 11 . جامع المدارك 6 / 18 - 19 * 12 . شرائع الإسلام 4 / 869 ؛ تحرير الأحكام 5 / 115 * 13 . جواهر الكلام 22 / 147 * 14 . كتاب المكاسب 1 / 242 - 243 ؛ إرشاد الطالب 1 / 150 * 15 . المقنعة / 588 ؛ المهذب 1 / 346 * 16 . إرشاد الطالب 1 / 153 * 17 . مصباح الفقاهة 1 / 274 * 18 . كتاب القضاء ( گلپايگانى ) 1 / 240 ؛ شرح تبصرة المتعلمين ( تعليق و تحقيق عن امهات مسائل القضاء ) 6 / 428 ؛ صراط النجاة 1 / 257 * 19 . مسالك الأفهام 13 / 419 * 20 . كتاب المكاسب 1 / 247 - 248 * 21 . مصباح الفقاهة 1 / 272 - 273 * 22 . جواهر الكلام 22 / 146 - 147 ؛ العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 23 ؛ كتاب القضاء ( گلپايگانى ) 1 / 237 ؛ مهذب الأحكام 27 / 30 * 23 . مصباح الفقاهة 1 / 273 * 24 . كتاب المكاسب 1 / 248 * 25 . مصباح الفقاهة 1 / 273 * 26 . كتاب المكاسب 1 / 249 ؛ العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 25 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 273 - 274 * 27 . جواهر الكلام 22 / 149 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 274 * 28 . جواهر الكلام 40 / 131 ؛ العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 25 ؛ مصباح الفقاهة 1 / 274 - 275 * 29 . العروة الوثقى [ تكملة ] 3 / 24 - 25 * 30 . 25 . رشيد - - - ) رشد